Стратегиялық Сауда Бақылауы
Қазақстанда Стратегиялық сауда бақылауы саласында зерттеу және білім беру бағдарламаларын енгізу
КІРІСПЕ
КОНТЕКСТ ЖӘНЕ АЙМАҚТЫҚ ИНСТИТУЦИОНАЛДЫҚ ҚАЖЕТТІЛІКТЕР
Орталық Азия елдері (ОА) ЭЫДҰ технологиялық дамыған елдеріне көмірсутектер мен сирек металдарды ірі жеткізушілер болып табылады. Қазіргі уақытта ОА-ға тікелей шетелдік инвестицияларды тартудың өңірлік парадигмасы табиғи ресурстардың орнына озық технологиялар мен инновацияларға өзгеруде. Бұл жақсы идеяны өңірдің діни экстремизмнің қазіргі заманғы сын-қатерлеріне және жергілікті биліктің барлық жерде сыбайлас жемқорлыққа сезімталдығын ескере отырып, іске асыру қиын. Демек, дамыған елдердің Орталық Азияға кез-келген технологияны беруі дұрыс пайдаланбау қаупінен қорғалуы керек. Бұл тұрғыда Стратегиялық сауда бақылауын (бұдан әрі – ССБ) енгізу жергілікті компаниялар мен мемлекеттік мекемелер үшін неғұрлым өзекті проблемалардың біріне айналуда.
ЖОБАНЫҢ МАҚСАТЫ МЕН МИССИЯСЫ
Миссиясы: экономикалық, әлеуметтік, құқықтық және басқа да пәнаралық аспектілер мәнмәтінінде Орталық Азия елдерінде стратегиялық сауда бақылауының және таратпау режимінің қағидаттарын ілгерілету мен енгізу.

Жобаның мақсаты: стратегиялық саудалық бақылау бойынша білім беру бағдарламаларын дамыту орталығын құру.
ЖОБА КОМПОНЕНТТЕРІ
1
КОНСАЛТИНГ ЖӘНЕ ЗЕРТТЕУ
CAIDS шетелдік және жергілікті серіктестермен, Қазақстандағы жоғары оқу орындарымен және талдау орталықтарымен ұзақ мерзімді қарым-қатынас орнатуға ұмтылады
2
ОҚЫТУ
2021 жылғы 17-18 наурызда Қазақстанда стратегиялық сауда бақылау саласында зерттеу және білім беру бағдарламаларын енгізу жобасы шеңберінде Оқытушыларды оқыту бойынша онлайн-семинар ұйымдастырылды

3
БІЛІМ БЕРУ ЖОБАЛАРЫ
ЕҰУ-да "Халықаралық бизнес және ССБ" мамандығы бойынша экономика ғылымдарының магистрі дәрежесін алу үшін дайындық кезеңі өтуде
4
СЕРТИФИКАТТАУ БАҒДАРЛАМАСЫ
Central Asian Institute for Development Studies (CAIDS) халықаралық ғылыми-техникалық орталықтың (ХҒТО) қолдауымен стратегиялық саудалық бақылау бойынша сертификаттау бағдарламасын әзірледі
КОНСАЛТИНГ ЖӘНЕ ЗЕРТТЕУ
CAIDS шетелдік және жергілікті серіктестермен, Қазақстандағы жоғары оқу орындарымен және талдау орталықтарымен ұзақ мерзімді қарым-қатынас орнатуға ұмтылады. Жобалық топ университетте магистрлік бағдарлама үшін қажетті дайындық кезеңін өткізеді. CAIDS сондай-ақ кәсіби консалтинг және ССБ саласындағы зерттеулер саласында өз әлеуетін арттыруға ниетті. Осы жоба шеңберінде ХҒТО, ЕҰУ, ӘЭСИ, сондай-ақ Льеж университетінің Еуропалық зерттеулер бөлімімен (ESU), Бельгиямен өзара тығыз байланыста болатын боламыз.

CAIDS ССБ саласында білім алу және білім беру бағдарламаларын әзірлеу орталығы болуды жоспарлайды, сондай-ақ бүкіл өңір бойынша негізгі іс-шараларды үйлестіреді және бақылайды. Біз серіктестерімізбен бірге магистранттар мен докторанттар деңгейінде ССБ тұрақты бағдарламасын құру үшін жеткілікті әлеует құратынымызды күтеміз.

2021-2023 жылдары CAIDS CAIDS, ЕҰУ және ESU арасындағы ССБ саласындағы зерттеу ынтымақтастығын қолдайды. ЕҰУ-дан біздің негізгі серіктесіміз экономика факультетінің Экономика және кәсіпкерлік" кафедрасы болып табылады. Сондай-ақ, CAIDS Қазақстан, Өзбекстан және басқа да Орталық Азия елдері мен басқа да өңірлерден зерттеушілерді, сарапшылар мен практиктерді кең аудиторияны тарта отырып танымал ету үшін дайындау арқылы ССБ саласында мамандандырылған зерттеу желісін құру үшін зерттеу топтарының ынтымақтастығын жеделдетеді. Caids-ЕҰУ-ESU ағымдағы жобалау қызметі ЕҰУ-дан зерттеушілер мен ғалымдарды тарту және біздің зерттеулерімізді Қазақстанда тарату арқылы жергілікті зерттеу қоғамдастығына бағдарланатын болады.

CAIDS қызметі келесі зерттеу кластерлерінің айналасында құрылады:

1-Кластер: стратегиялық сауданы бақылау: теория және қолдану, жаһандық даму тенденциялары.

2-Кластер: ССБ енгізудің әсерін бағалау.

3-Кластер: кәсіпорындар үшін ерекше тауарларды фирмаішілік бақылау жүйесінің саясатын енгізу.

CAIDS ЕҰУ және ESU-мен бірге Консорциумда Erasmus бағдарламасы сияқты түрлі зерттеу конкурстарына өтінім бере алады және т.б. Біз Қазақстанның, сондай-ақ Грузия, Украина, Қырғызстан және STC мамандандырылған басқа елдердің түрлі университеттерімен ынтымақтасатын боламыз. Ұзақ мерзімді перспективада біз Бельгияның Льеж университетімен бірлесіп ЕҰУ-да халықаралық қос диплом бағдарламасы болады деп күтеміз.

ОҚЫТУ
ҚАЗАҚСТАНДА СТРАТЕГИЯЛЫҚ САУДАЛЫҚ БАҚЫЛАУ БОЙЫНША ОҚЫТУШЫЛАРДЫ ОҚЫТУ СЕМИНАРЫ

Халықаралық ғылыми-техникалық орталық (ХҒТО) және CAIDS, Еуразия ұлттық университетінің "Экономика және кәсіпкерлік" кафедрасымен бірлесе отырып 2021 жылғы 17-18 наурызда Қазақстанда стратегиялық сауда бақылау саласында зерттеу және білім беру бағдарламаларын енгізу жобасы шеңберінде Оқытушыларды оқыту бойынша онлайн-семинар ұйымдастырды.

Семинар әлеуметтік ғылымдарда жұмыс істейтін және Еуразия ұлттық университетінде (ЕҰУ), Қырғыз ұлттық университетінде (ҚНУ) және Қазақстан мен Қырғызстанның басқа да ұйымдарында оқытушылық немесе зерттеу қызметімен айналысатын профессор-оқытушылар құрамы арасында ССБ саласындағы педагогикалық және зерттеу білімдерін тарату үшін өткізілді.

Семинар басында ЕҰУ халықаралық ынтымақтастық жөніндегі проректоры Ақбота Жолдасбекова, ҚНУ әкімшілік және экономикалық мәселелер жөніндегі проректоры Тұратбек Суранаев, Камен Величков, жобаның аға менеджері және ХҒТО дипломатиялық кеңесшісі және қос мақсаттағы материалдар мен технологиялар экспортын бақылау жөніндегі CBRN мақсатты бастамасы жобасының жетекшісі Мария Эспона құттықтау сөз сөйледі.

Іс-шара барысында профессор Жан-Паскаль Зандерс (the Trench, Франция) және Льеж университетінің (Бельгия) профессоры Квентин Мишель ССБ саласындағы зерттеулер мен білімге қатысты өз білімдері мен тәжірибелерімен бөлісті. Профессор Зандерс "қос мақсатты" тұжырымдамасын ұсынды, халықаралық және ұлттық деңгейде қос мақсатты технологияларды басқарудың негізгі аспектілерін атап өтті. Профессор Мишель қатысушылардың әртүрлі санаттары үшін негізгі міндеттер тақырыбын ұсынды. Дәріскерлер сондай-ақ ССБ бойынша курстарды әзірлеу және оқыту кезіндегі ықтимал проблемалар туралы айтып берді, бүкіл әлем бойынша осы саладағы университеттік бағдарламаларға шолу жасады.

Семинардың мәнмәтіні 40-тан астам қатысушыларды оқыту және зерттеу саласындағы жаңа идеялармен шабыттандырды. Жас стипендиаттар ЕҰУ-да алдағы "Халықаралық бизнес және ССБ" бойынша магистрлік бағдарламада өздеріне жаңа мүмкіндіктер ашты. Факультеттің тәжірибелі қызметкерлері осы саладағы зерттеулердің өзекті тақырыптарымен танысуға мүмкіндік алды. Сондай-ақ, қатысушылар ССБ бойынша академиялық білімді тарату арқылы Орталық Азия университеттері арасындағы ынтымақтастықтың жаңа көкжиектері мен болашақ перспективаларын және желілер құруды талқылады. 2020-2021 жылдары доктор Жан-Паскаль Зандерс пен профессор Квентин Мишель білім беру және сертификаттау бағдарламаларын таныстыратын және ұсынатын 5 жаңа жергілікті ССБ нұсқаушылары үшін онлайн оқыту жүргізілуі керек.

БІЛІМ БЕРУ ЖОБАЛАРЫ
ЕҰУ-да "Халықаралық бизнес және ССБ" мамандығы бойынша экономика ғылымдарының магистрі дәрежесін алу үшін дайындық кезеңі өтуде. Бұл бағдарлама қажетті ішкі рәсімдер арқылы университетте білім беру бағдарламасын бекітуді, магистрлік бағдарламаны ҚР Білім және ғылым министрлігінде ресми тіркеуді, оқытушылар құрамын және 10-15 студентті қабылдауды қамтиды. Магистрлік дәреже оқу курстарынан (ҚР БҒМ талап ететін курстарды қоса алғанда), біздің оқытушыларымыздың басшылығымен аспиранттардың тағылымдамасы мен магистрлік диссертациясынан тұратын болады. Жаңа академиялық еркіндік саясатына сәйкес магистрлік бағдарламаның мазмұны ЕҰУ бекітудің қажетті ішкі рәсімдері үшін ұсынылуы тиіс, содан кейін 2021 жылғы маусымға қарай ҚР БҒМ тіркелуі тиіс. 2021 жылдың қыркүйек айында біз ЕҰУ-да "Халықаралық бизнес және ССБ" мамандығы бойынша экономика ғылымдарының магистрін ашамыз деп үміттенеміз. Біз процесті коммуникациялық және ақпараттық қолдауды және қажетті әкімшілік қызметті қамтамасыз етеміз.

2021 жылдың жазында біз ССБ жазғы мектебін ілгерілетуді бастаймыз, ол 2021 жылдың шілдесінде бір апта ішінде өтеді. Біз бұл іс-шараны кемінде 2 жылда бір рет жүйелі түрде өткізгіміз келеді. Нұсқаушылардың қонақ дәрістері болады. Идея-әлеуетті магистранттарды 2021 жылдың күзінде сабаққа тарту.

2021-2023 жылдары команда университетте бітірушілерге арналған ағылшын, орыс және мүмкін қазақ тілдеріндегі жаңа 2 (екі) жылдық көпсалалы бағдарламаны қолдайтын болады. Магистрлік бағдарлама студенттерге аспирантурада оқуға түсуге мүмкіндік береді. Магистранттар Қазақстанның гранттарына және басқа да стипендиялық бағдарламаларға (Erasmus, Шанхай ынтымақтастық ұйымы, ТМД және т.б.) өтінім бере алады, бұл оларға академиялық ұтқырлықты пайдалануға және шетелдегі университеттер мен зерттеу орталықтарына баруға мүмкіндік береді.

СЕРТИФИКАТТАУ БАҒДАРЛАМАСЫ
Central Asian Institute for Development Studies (CAIDS) халықаралық ғылыми-техникалық орталықтың (ХҒТО) қолдауымен стратегиялық саудалық бақылау бойынша сертификаттау бағдарламасын әзірледі. Үш күндік бағдарлама барысында сіз саясаттағы ағымдағы проблемалар мен үрдістер, нормативтік актілер, құқық қолдану практикасы, экспорттық бақылау саласындағы заңнама және практика, сондай-ақ Фирмаішілік сәйкестік бағдарламасын (ICP) енгізу элементтері туралы білесіз.

Стратегиялық сауда бақылауы көптеген компаниялар мен мемлекеттік мекемелер үшін ең өзекті мәселелердің біріне айналды. Қазіргі уақытта сауданы бақылау саясаты қорғаныс және қос мақсаттағы тауарлардың экспортын елдің ұлттық мүдделеріне, сондай-ақ оның халықаралық міндеттемелеріне сәйкес қамтамасыз етуге бағытталған.

Стратегиялық саудалық бақылау бойынша сертификаттау бағдарламасы екі бағыттың: Халықаралық экономика мен халықаралық қатынастардың қиылысында әзірленді. Семинар бағдарламасы сауда санкцияларын пайдалану, қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін қосарланған тауарларды қорғау және бақылау сияқты тақырыптарға қатысты.

Қазіргі уақытта өңірде қосарланған мақсаттағы тауарлар мен технологияларға байланысты ағымдағы қауіптер мен тәуекелдерді анықтау үшін ғылыми және сараптамалық білімге қажеттілік бар. Мысалы, мемлекеттік басқару үшін қос мақсаттағы тауарларды анықтау мен сәйкестендірудің әдіснамасы мен алгоритмдері өте маңызды. Сонымен қатар жеке сектор үшін ССБ-ның әртүрлі режимдерінде сауданың халықаралық ережелерін сақтау мәселесі өзекті болып отыр. Бұл бағдарлама осы салада жаңа мамандар даярлауға мүмкіндік береді және тәжірибелі мамандарға өз білімдері мен құзыреттіліктерін жаңартуға көмектеседі.

Семинар бағдарламасын мемлекеттік басқару және жеке бизнес саласында практикалық тәжірибесі бар сарапшылар дайындады. Мақсат - мүдделі ұйымдарға тиісті заңдарды сақтауға көмектесетін экспорттық бақылауға жауапты болашақ мамандарды оқыту.

БІЗДІҢ КОМАНДА
Ғалым Махмеджанов
экономика саласындағы PhD
Ғалым Махмеджанов М. Нәрікбаев атындағы КАЗГЮУ Университетінің Жоғарғы Экономика Мектебіның оқытушысы және осы мектеа жанындағы The Qazaq Institute of Development Studies (QIDS) директоры болып қызмет етті.

Ғалым Францияның Капитолий, Тулуза 1 Университеті жанындағы Тулуза Экономика мектебінде докторлық диссертациясын қорғады. Оның ғылыми қызығушылықтары саяси экономика, даму экономикасы, мемлекеттік экономика және денсаулық сақтау экономикасы саласын қамтиды. Ол басқа әлеуметтік ғылымдардағы зерттеушілермен белсенді ынтымақтаса отырып, Қазақстандағы денсаулық сақтау және әлеуметтік қамсыздандыру саласындағы мемлекеттік саясатқа арналған бірнеше бірлескен пәнаралық зерттеу жобаларына қатысты.

Оның 20 жылдан астам кәсіби тәжірибесі бар, оның ішінде Қазақстанның мемлекеттік секторында басшылық лауазымдар бар. Атап айтқанда, ол Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорында Басқарма төрағасының орынбасары, Қазақстанның өнеркәсіптік даму институтында және т. б. жерлерде жұмыс істеді.

Асхат Нәметша
экономика ғылымдарының кандидаты
Еңбек жолын 2001 жылы Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің жетекші маманы ретінде бастаған. 2004-2006 жылдары Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Экономика институтында ғылыми қызметкер болып жұмыс атқарды. Бірнеше жыл бойы Еуразия ұлттық университеті, Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік басқару Академиясы және КАЗГЮУ Университеті сияқты жоғары оқу орындарында аға оқытушы, доцент және кафедра меңгерушісі болып жұмыс істеді. 2011 жылдан бастап ол Астана қаласында және Қазақстан Республикасының басқа қалаларында «Менеджмент», «Өзгерістерді басқару» және «Халықаралық бизнес» бойынша 100-денн астам тренингтер мен семинарлар өткізді. Ол «Атамекен» ҰКП «Бастау-бизнес» бағдарламасы шеңберінде бизнес-тренерлерге арналған және «Экспорттық бақылау» бойынша семинарлар жобасының үйлестірушісі болды.

2000 жылы Асхат Қазақ мемлекеттік басқару академиясын (Қазіргі Нархоз университеті) «Халықаралық экономикалық қатынастар» мамандығын бітірді. Ол Экономика ғылымдарының кандидаты дәрежесін алу үшін ҚР БҒМ Экономика институтында диссертация қорғады.

Кәмшат Сағынбекова
экономика ғылымдарының кандидаты
Бұрын Qazaq Institute of Development Studies (QIDS) ғылыми қызметкері болған. Ол Бельгияның Льеж университетінде саясаттану бойынша докторантурада оқиды. Оның зерттеуі бұрынғы коммунистік блок елдерінде ССБ енгізу перспективаларына арналған.

Телефон: +7 777 220 44 00
Пошта: info@caids.kz